Moyross arsası 1973 – 1987 yılları arasında, İrlanda’da Limerick Kenti’nin sınırında, birbirinden ayrı 12 park alanına bölünmüş 1.160 evden oluşan bir sosyal konut projesi olarak geliştirildi. Başlangıçta burada oturanlara pek az kentsel altyapı sağlanmıştı. Nüfusu son yıllarda azalma gösterdiyse de, hâlâ 3.600’den fazla insanı barındırıyor. 2008’de Limerick Kent Konseyi tüm araziyi yıkıp 2018’e kadar daha küçük ölçekte yeniden inşa etmeyi amaçlayan bir yenileme vizyonu ve planı duyurusu yaptı. Nihayetinde, Kent Konseyi’nin kısmen bu alanın toplumsal haklardan mahrum kalmasının sorumlusu olarak gördüğü yerler olan her parkın arasındaki geniş yeşil alanlar ve yüksek bölme duvarları ortadan kaldırılacak. Ekonomik darboğazla birlikte, bu büyük yenileme programı epey tartışma yarattı ve hâlâ ciddi olarak başlaması lazım.
Son yıllarda, Moyross’ta vuku bulan silahla ilgili çeşitli olaylar İrlanda medyasında epey dikkat topladı. Yerel ve ulusal gazetelerde sık sık yayınlanan, bölgeyi ‘sefil ve çökmüş’ olarak gösteren ve kesinlikle böyle tanımlayan, terkedilmiş evlerin tahtayla kapatılmış girişlerinin görüntüleriyle oluşturulan arketipsel görüş, buranın sorunlu bir yere olduğu. Bu gazetecilik dürtüsü dışardan herhangi birinin buranın halkını ve fiziksel altyapıyı anlamasına zarar veren bir basite indirgeme sisi yarattı. Bu mesele düşünülerek bu bölgeye dair faklı bir görsellik oluşturma çabası gösterildi.
2008’de özel olarak eğitilmiş üç gökdoğan Moyross’a getirildi.* Dünyadaki en hızlı yaratıklar olan bu kuşlar kentsel alanların etrafında uçma konusundaki yetenek ve güvenleri nedeniyle özellikle seçilmişlerdi. Bu kuşlar bir zamanlar, 1960’larda tarım ilaçları kullanımı onları soyu tükenmekte olan türlerden biri yapmadan önce, İrlanda’da kalabalık bir nufüsa sahipti.** Buranın sakinleri kuşlarla yerel halkevinde, okulda, sokaklarda, binaların arasındaki geçitlerde ve bahçe alanlarında karşılaştılar. Gökdoğanların avcı kuşlar oldukları ve sık sık yarış güvencinlerine saldırdıkları anlaşılınca yerel yarışma güvencini sahipleriyle gökyüzü için özel bir zaman çizelgesinde anlaşıldı.*** Sonra, bedenlerine minyatür video kameralar bağlanmış gökdoğanlar havalandılar. Onların özgür uçuşları başarısız kent planlama gündemlerinin etkisiyle potansiyel olarak yok olmak üzere olan bir yerin karmaşıklığının görüngüsel kaydı oluyor. Sonrasında elde edilen DVD kopyaları civarda ücretsiz olarak dağıtıldı.
* Gökdoğanın İngilizce isminde kullanılan “Peregrine kelimesi bir uçtan bir uca ve tepeden bir yerden bir yere yolculuk etmek anlamına gelir. Türkçe’de de gökdoğanlar benzer şekilde “gezginci doğan” olarak da anılmaktadır. ç.n.)
** Eskiden tarımda kullanılan DDT böcek zehiri doğanlar ve yumurtaları için zehirliydi. Düşük noktada, İrlanda Yaban Hayatı Koruma raporu 1969’de İrlanda’da üreyen yalnızca on altı çift gökdoğan kaydetmiştir. Zararlı kimyasalların yasaklanması ve bu kuş hakkında daha fazla genel farkındalık olmasıyla, gökdoğan artık soyu tükenmekte olan bir tür olmaktan çıkmıştır ama adada hâlâ tehlike altında bir türdür.
*** Önceden, 1990’lar süresince iki gökdoğan Limerick’teki, Aziz John Katedrali’nin İrlanda’nın en yüksek kilise çan kulesi olan çan kulesinde konaklıyorlardı. 1999 itibariyle başarıyla iki yavru yaptılar. Bu kuşlar genel olarak bu civarda herkesçe sevilirken, yerel Aziz Mary güvercin yarışı kulübü üyeleri doğanların katedralin çan kulesinden kentteki arka bahçelere baskın halinde saldırarak günde sayıları ona varan güvercin öldürdüklerini iddia ettiler.